Święty Stanisław ze Szczepanowa

Święty Stanisław Biskup ze Szczepanowa jest od wieków otoczony wielką, może największą, czcią, spośród wszystkich świętych a równocześnie jedną z bardzo kontrowersyjnych postaci w naszych dziejach. Nadal brak podstaw w postaci wiarygodnych źródeł dotyczących okoliczności związanych z jego śmiercią, aby te kontrowersje usunąć. Również nie znamy dokładnej daty jego urodzenia. Wg Jana Długosza urodził się 26 lipca 1030 r. w Szczepanowie niedaleko Bochni, w możnym rodzie Turzynow, natomiast ze złotego relikwiarza ustalono, że kryje on czaszkę około 40-letniego mężczyzny, na której widoczne są ślady uderzeń i które były przyczyną śmierci. Ponieważ św. Stanisław został zamordowany w 1079 r., wobec tego szacuje się datę jego urodzin na ok. 1040 r. Wyświęcenie Stanisława na biskupa miało miejsce w 1072 r., czyli w 32 roku życia, co w XI w. nie było rzadkością. Biskup Stanisław był prawdopodobnie związany, tak jak jego rodzina, z dynastią piastowską. Być może był nawet dalszym krewnym króla Bolesława Śmiałego. Wiele podróżował w swojej młodości i niewykluczone, że studiował za granicą. Biskupem krakowskim, zgodnie z ówczesnymi zasadami, stosowanymi do XIII w., mianował Stanisława w 1072 r. król Bolesław Śmiały. Można domniemywać, że Bolesław oczekiwał wsparcia biskupa krakowskiego przeciw cesarzowi niemieckiemu Henrykowi IV, w walce o umocnienie Polski oraz w zaangażowaniu Bolesława w sporze gregoriańskim, gdyż ambitny książę, dążąc do królewskiej korony, stanął po stronie papieża Grzegorza VII przeciw wspomnianemu wcześniej Henrykowi IV. Było to właściwe działanie, ponieważ niedługo później, w 1076 r., Bolesław został koronowany, czyli uniezależniony od władzy cesarza, a Henryk IV rok później, w 1077 r., został zmuszony do ukorzenia się przed papieżem w Canossie. Jednak osiągnięcie Bolesława uległo nadwątleniu na skutek tego, że Henryk IV po ukorzeniu uzyskał zdjęcie klątwy, co pomogło mu wzmocnić władzę w Niemczech a częściowo w Polsce przez popieranie brata Bolesława Władysława Hermana, wokół którego zaczęli gromadzić się możnowładcy niezadowoleni z surowych rządów porywczego i okrutnego króla Bolesława. Poza tym, prawdopodobnie, Bolesław prowadził niemoralne, bogate życie erotyczne. To nie mogło powstrzymać biskupa Stanisława od udzielenia Śmiałemu napomnienia. Porywczy i, jak mówi o jego charakterze przydomek, „ Śmiały”, zamiast refleksji nad swoim postępowaniem, dbający o pozory król prawdopodobnie „zorganizował” wyrok sądowy na stracenie biskupa Stanisława. Jego ciało w 1088 r. przeniesiono na Wawel. Po jego śmierci, prawdopodobnie w XIVw., zaczęto rozszerzać informację o wskrzeszeniu przez biskupa Stanisława rycerza Piotra Strzemieńczyka, –Piotrowina-, który potwierdził przed sądem sporny fakt zakupu przez diecezję wsi.

Św. Stanisław jest, obok Najświętszej Marii Panny Królowej Polski i św. Wojciecha, patronem Polski i wielu polskich diecezji.

Oprac. Jerzy Grzegorski